Əhsən Sahil Babayevə: BÜDCƏNİ BELƏ ŞİŞİRDİR... - Büdcədəki 212 milyon artıq necə yaranıb?
19-04-2021, 16:41
55

Əhsən Sahil Babayevə: BÜDCƏNİ BELƏ ŞİŞİRDİR... - Büdcədəki 212 milyon artıq necə yaranıb?

Maliyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi operativ məlumatlara əsasən, 2021-ci ilin yanvar-mart aylarında dövlət büdcəsinin gəlirləri 5 milyard 736,4 milyon manat, xərcləri 5 milyard 523,7 milyon manat təşkil edib.

Bununla da, büdcənin icrasında 212,7 milyon manatlıq və ya ümumi daxili məhsulun 1,1 faizi qədər profisit (artıqlıq) yarandığı bildirilir. Ekspertlər bunu bedcəyə daxilolmaların artması ilə əlaqələndirmirlər.

Hətta bəzi ekspertlər bu profisitin neftin qiyməti ilə bağlı olduğu qənaətinə gəlsələr də, əsas fikirlər büdcə xərcləmələrinin azaldılması istiqamətindədir. Hesab olunur ki, bu profisit büdcə xərclərinə qənaət edilməsi hesabına formalaşıb.

Yəni sadə dillə desək, müəyyən sahələrə ayrılan investisiyalar dayandırılıb və bunun hesabına büdcədə profisit formalaşıb.

Yanvar-mart aylarında qoyulan investisiyanın statistikasını aparsaq, görərik ki, 2020-ci ilin ilk 3 ayı ilə müqayisədə, 2021-ci ilin ilk üç ayında investisiya qoyuluşu 20 faiz azalıb. Bunu Dövlət Statistika Komitəsinin aylıq hesabatından da görmək olur.

Mövzu ilə əlaqədar iqtisadçı Razi Abbasbəyli Cebhe.info-ya açıqlamasında deyib ki, büdcədə profisitin yaranması büdcə xərcləmələrin azaldılması, əliliklə bağlı pensiyaların ləğvi ilə bağlıdır:

“2021-ci ilin dövlət büdcəsinin icrasına nəzər salsaq, bir sıra strateji iri investisiya layihələrinin təxirə salındığını və bəzilərinin də dayandırıldığını müşahidə edərik. Təxminən 3.5 faizə yaxın büdcə layihəsinin icrası ilə bağlı müəyyən ertləmələr həyata keçirilib. Bundan başqa bir sıra istiqamətlər üzrə büdcəyə daxilolmalar proqnozlardan fərqlidir. Məsələn, 2020-ci ildə baş verən Vətən müharibəsindən sonra həm sosial təminat, həm də sosial təyinatla bağlı fərqli yanaşmalar oldu.

Ondan qabaq, sosial təminatla bağlı müəyyən qüsurlar aşkarlandığı üçün təxminən 65 milyona yaxın vəsait büdcəyə geri qaytarılmışdı. Vətən müharibəsindən sonra şəhid və qazi ailələrinin problemlərinin həlli ilə bağlı gözlənilməyən xərclər ortaya çıxdı. Bu xərclər ümumi büdcənin 8 faizinə yaxın idi. Yəni bütövlükdə götürsək, həm 2020-ci ilin, həm də 2021-ci ilin büdcəsində nəzərdə tutulmuş proqnozlarla xərclərin üst-üstə düşməməsi və bu kimi xərclərin ortaya çıxması gözlənilən idi. Biz bura pandemiya şərtlərini də əlavə etsək və nəzərə alsaq ki, bir sıra kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri ilə bağlı vergi daxilolmalarında, ölkəyə daxil olan investisiyalarla bağlı kəskin azalmalar var, bu, həm ÜDM-in azalmasını, həm də iqtisadiyyatın kiçilməsini reallaşdırır.

Kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərində vergi daxilolmaları ilə bağlı 12 faizə yaxın azalma müşahidə olunub. Bu təbiidir. Həm ticarət, həm də xidmət sektorlarındakı qapanma və durğunluq ticarət dövriyyəsindən gələn vergilərin azalmasına gətirib çıxarır. Kifayət qədər çoxsaylı səbəblər sadalamaq olar ki, bu səbəblər müxtəlif proqnozları ortaya qoyur. Bu reallıqlar büdcə hazırlanarkən nəzərə alınmalı idi. Təəssüflər olsun ki, 2020 və 2021-ci illərin büdcəsində büdcə xərclərinin risklər təsnifatına nəzər salanda bu məqamların nəzərə alındığını görə bilmirik”.

Ekspert hesab edir ki, büdcə icrasındakı profsitin yaranması, hər hansı iqtisadi böyümə, yaxud da neftin qiyməti ilə əlaqədar deyil:

“2021-ci ilin büdcəsində Neft Fondundan büdcəyə nə qədər vəsait transfert ediləcəyi konkret göstərilir. Yəni büdcədə yaranan 212.7 milyon manat artıqlıq dünya bazarında neftin qiyməti ilə bağlı deyil. Eyni zamanda, biz OPEC+ dövlətlərinin də yaxın zamanda hasilatın azaldılması ilə bağlı qərar verəcəyini də nəzərə alsaq, neftin qiymətinin faktiki olaraq, 2021-ci ilin dövlət büdcəsinin gəlirlərinin artmasına birbaşa təsir edən amil kimi dəyərləndirə bilmərik. Neftin qiymətindəki artımı elə həmin aylarda dərhal büdcə gəlirlərinə təsir edəcəyini demək olmaz. Bir daha deyirəm, bu, büdcə xərclərinə qənaət edilməsindən irəli gəlir. Həm sosial təminat, həm də bir sıra iri infrastruktur layihələrinin təxirə salınması məsələləri bura daxildir. Təkcə saxta əlillik məsələsinə görə 200 milyon manatadək vəsaitə qənaət edilməsi nəzərdə tutulub. Bundan başqa, dövlət satınalmaları ilə bağlı müəyyən nəzarət mexanizmi işlənib hazırlanır. Məsələn, bugünlərdə “Melorasiya və Su Təsərrüfatı” ASC-də artıq 3 tenderin ləğv edildiyinin şahidi olduq. Hansı ki, bu layihələrlə bağlı təkrar tender keçirilməlidir. Yəni xırda detallar var ki, hökumət çalışır bununla büdcə xərclərini azaltsın. Çünki digər istiqamətlərdən dövlət büdcəsinə daxilolmalarda böyük geriləmələr var. Görünür, bütün bunları sığortalamaq üçün hökumət ölkə daxilindəki xərcləri müəyyən qədər azaltmağa çalışır. Bunu da büdcənin gəlirlərinin artması kimi təqdim edirlər. Amma belə deyil. Mövcud xərclərə qənaət edilməsi müəyyən mənada şəffaflıq təşəbbüsündən irəli gəlir. Bütün hallarda bu yolla büdcə gəlirlərinin azalmasını sığortalamaq mümkün deyil”.

Oxşar xəbərlər

Əhali banklardakı pulları geri çəkir: Nə baş verir?
Səfər Mehdiyev büdcəyə hər gün daha az ödəyir
Azərbaycanın dövlət büdcəsində kəsir yaranıb
Beynəlxalq Bankın mənfəəti 57%-dən çox AZALDI
2021-in dövlət büdcəsi layihəsi Milli Məclisə TƏQDİM OLUNDU
İnflyasiya əhalinin gəlirlərindəki artımı silib
Ramiz Mehdiyevin bankı İFLAS ƏRƏFƏSİNDƏ - mənfəəti 2 dəfədən çox azalıb
Bir ildə 39 milyonluq xalis zərər: Yelo Bankda nə baş verir?
"Bank BTB”-dən 9 milyondan çox zərər - HESABAT
“AFB Bank” 3 dəfədən çox kiçilib - RƏQƏMLƏR
Ziya Məmmədov 10 milyard pulu necə xərcləyib?
Gələn il büdcədən elmə ayrılan xərclər əsaslı şəkildə artırılacaq
«Günaybank» iflas həddinə yaxınlaşır - 4 QAT AZALMA
Azərbaycanın sığorta bazarı 11% böyüyüb
Penisyalar artırılacaq, 11 min vətəndaş işlə təmin olunacaq - Nazir
Ermənistanda ərzaq məhsullarının qiyməti kəskin bahalaşdı
Əhalimiz daha çox hansı nəqliyyatdan istifadə EDİR?
Ölkə əhalisi ticarət mərkəzlərində 27,6 milyard manat xərcləyib - Daha çox nəyə?
Daha iki rayon xərclərini öz gəlirləri hesabına təmin ediləcək
“UniBank”ın xalis mənfəəti 54%-dən çox azaldı - RƏQƏMLƏR
“Bank of Baku”nın xalis mənfəəti 48%-dən çox azaldı
Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı
“Səfirliklər ləğv edilsin, hərbi xərclər artırılsın" - 2021-ci ilin büdcəsi nəyə xərclənəcək?
Bu il Azərbaycanda ÜDM 50 milyard manatı ötüb
Prezidentdən rüşvətxor məmurlara xəbərdarlıq: “Buna son qoyulmalıdır”
Azərbaycanda bu şəxslərin əmək haqqları artdı - RƏSMİ
Prezidentdən neftin qiyməti ilə bağlı AÇIQLAMA
"Azərsu" və AZAL-ın yerinə ödədiyimiz borclar - CƏDVƏL
"Muğan Bank"ın bağlanmasına sayılı günlər - 40 milyonu tapa biləcəklərmi?
Adını dəyişmək də “Yelo Bank”a kömək etmədi – BÖYÜK ZƏRƏR İÇİNDƏDİR